Programmamanager Linda van Vliet blikt terug op Ruimte voor Toekomst
We zetten stappen die blijvende verandering brengen
Nu Ruimte voor Toekomst is afgerond blikt programmamanager Linda van Vliet terug op de missie en de behaalde resultaten én ze kijkt vooruit. ‘In drie jaar tijd hebben we echt beweging gebracht in de financiële hulpverlening: we bereiken meer mensen, denken anders over begeleiding en zetten stappen die blijvende verandering brengen.’
Het programma kende voor Linda een bijzondere start. Terwijl de subsidieaanvraag in behandeling was, nam zij een korte sabbatical. ‘Ik zat ergens op een berg in Spanje toen het bericht binnenkwam dat de subsidie was goedgekeurd’, lacht ze. In september 2023 kon het project op volle kracht van start. Het doel was helder, gevoed door de politieke ambitie van toenmalig minister Carola Schouten: het aantal huishoudens met problematische schulden halveren. Linda: ‘Dat gaf ons enorm veel energie. We wilden meer mensen bereiken, doorlooptijden verkorten en uitval verminderen.’
Trendbreuken
Als Linda gevraagd wordt wat, vanuit deze energie en samenwerking, Ruimte voor Toekomst heeft opgeleverd, spreekt ze over ‘trendbreuken’. Ze ziet er een aantal. Linda: ‘Er is fors ingezet op begeleiding en nazorg, om te voorkomen dat cliënten na een traject terugvallen. Door de begeleiding meer in te steken vanuit het perspectief van de cliënt en de drempel te verlagen, voelen mensen zich meer welkom bij de hulpverlening.’
Ze vervolgt: ‘Door het verstevigen van vroegsignalering zien we dat er meer mensen met lagere schulden binnenkomen. Als iemand met dertigduizend euro schuld binnenkomt in plaats van veertigduizend, scheelt dat direct een aanzienlijke kostenpost voor schuldeisers. We zien bovendien dat het aantal aanmeldingen weer toeneemt, na jaren waarin dit juist stagneerde of afnam.’
Hulp vanuit het perspectief van de cliënt
Een andere belangrijke verandering die de NVVK de afgelopen drie jaar zag ontstaan, is de benadering van hulpvragers. Linda noemt een pijnlijk voorbeeld uit een cliëntonderzoek, waarin een hbo-opgeleide hulpvrager aangaf behandeld te worden ‘alsof ze het IQ van een pinda had’. ‘We leren hieruit dat we onze hulp meer moeten aanbieden vanuit het perspectief van de hulpvrager, in plaats van mensen puur vanuit eigen protocollen te benaderen. Gelukkig is het besef ook verder ingedaald dat schulden stress en trauma’s opleveren die herstel vragen, en dat het goed is dat financieel hulpverleners zich dit realiseren.’
Om deze andere manier van kijken (Linda noemt het ‘een cultuurverandering’) te stimuleren, was volgens haar het tijdens Ruimte voor Toekomst opgerichte NVVK Serviceteam van grote waarde. De accountmanagers van het Serviceteam hielpen leden om nieuw beleid te implementeren. Daarnaast bood de NVVK vanuit Ruimte voor Toekomst hulpverleners de mogelijkheid een NVVK Expeditie te ondernemen. Linda: ‘Met de expedities sloegen we de brug tussen papier en praktijk. Verandering bereik je vaak het beste door dingen samen te doen en te ervaren.’
‘We leren hieruit dat we onze hulp meer moeten aanbieden vanuit het perspectief van de hulpvrager’
Wat viel tegen?
Op de vraag wat haar tegenviel, of wat ze anders had ingeschat toen drie jaar geleden Ruimte voor Toekomst startte, antwoordt Linda: ‘Misschien had ik verwacht dat het programma op kortere termijn sneller een ‘gamechanger’ zou zijn. Vanuit het verenigingsbureau werkten we met alle collega’s keihard aan Ruimte voor Toekomst. Je ziet van dichtbij de resultaten ontstaan, en je realiseert je welke impact ze kunnen maken. Maar ik leerde opnieuw dat veranderingen tijd kosten. We hebben het over 117 NVVK-leden met een paar duizend hulpverleners in dienst. Wanneer zij zich de handreikingen eigen maken, toolkits gebruiken en procesversnellers implementeren wordt het effect echt zichtbaar.’
Pauzeknop: duurzaam geborgd
Een essentieel onderdeel van Ruimte voor Toekomst was de ontwikkeling van de Pauzeknop. Het liep anders dan vooraf gedacht, vertelt Linda. ‘Het plan was om de Pauzeknop eerst werkend te maken en daarna te borgen, maar tijdens het project is dat omgedraaid. Door de keuze om het systeem van de Pauzeknop te laten bouwen en onder te brengen bij het Schuldenknooppunt, liep de uiteindelijke livegang voor inwoners vertraging op. Aan de ene kant is het jammer dat inwoners met geldzorgen de Pauzeknop nu nog niet zelf kunnen gebruiken. Maar de structuur is nu wél zo ingericht dat het duurzaam geborgd is. En we weten: als die er eenmaal staat, blijft deze ook op de lange termijn overeind.’
En nu?
Volgens Linda is er door Ruimte voor Toekomst ‘echt beweging gebracht in de financiële hulpverlening’. ‘We bereiken meer mensen, denken anders over begeleiding en zetten stappen die blijvende verandering brengen. Wat begon als een ambitieuze opdracht is uitgegroeid tot een programma waarmee we de sector wezenlijk en blijvend hebben veranderd. Dat durf ik wel te stellen.’ Er kan volop voortgebouwd worden op wat er is bereikt, vervolgt ze. ‘Er zijn projecten die keurig zijn afgerond, waar je een punt achter kunt zetten. Voor andere geldt: we kunnen er nu als sector mee aan de slag, dankzij alle tools en producten die tijdens Ruimte voor Toekomst zijn ontwikkeld.”
Nieuw speerpunt: ICT en digitalisering
Voor de verdere doorontwikkeling heeft Linda een nieuw speerpunt op het oog: ICT en digitalisering. ‘Als onderdeel van Ruimte voor Toekomst is door de NVVK een ICT-visie opgeleverd, dat is al een stevig fundament. Maar de sector moet nu echt omschakelen. Je kunt ’s nachts, als je wakker ligt van je schulden, bij de bank nauwkeurig berekenen welke lening je kunt krijgen, maar je eenvoudig aanmelden bij een financiële hulpverlener lukt nog niet. Het automatiseren van betalingsregelingen en mensen 24/7 online helpen zijn daarom volgens mij de absolute ‘next steps’ voor de NVVK.’